De kalverschetser

door Henk Kremer / 29 september 2026

Hoe de kalverschetser een nacht 'onder de toren' moest doorbrengen

In de beginjaren van zijn huwelijk, het zal begin jaren zestig zijn geweest, was een onderdeel van mijn vaders werk het maken van een schets van het vlekkenpatroon van kalveren. Dat betekende op de fiets naar de boerderijen toe om vervolgens pasgeboren kalveren te schetsen. Dit gebeurde met een voorgedrukte sjabloon waarop het vlekkenpatroon van het kalf moest worden ingekleurd. Want elk vlekkenpatroon van een koe is uniek, je kunt het zien als een vingerafdruk. Een kalverschets was verplicht en was nodig voor opname in het stamboek. Voor dit werk waren boerenzoons zoals mijn vader ideaal. Zij konden omgaan met dieren en zij wisten ook nog om te gaan met de boeren. Twee eigenschappen waar niet al het personeel van de melkfabriek in kon voorzien.

Ergens vlak bij de grens met Duitsland was mijn vader op een mooie dag aan het werk. Het was wel een fijne baan want je werd niet de hele tijd in de gaten gehouden en je was lekker buiten in de natuur. Het kalf stond in een wei en de ene kant van het kalf stond er al mooi op. Het weiland bevond zich gedeeltelijk op Nederlandse en gedeeltelijk op Duitse grond. Om de andere kant van het kalf goed in beeld te brengen, moest mijn vader even de grens over. Hij had natuurlijk geen paspoort bij zich en in die tijd werd de grenscontrole door de 'kommiezen' zeer serieus genomen. Maar och, het zou wel loslopen, toch?

Het duurde echter niet lang voordat mijn vader werd aangesproken door een Duitse douanier. 'Pasport bitte!'. 'Hab ich nicht bei mir', was niet het gewenste antwoord. En ook dat hij maar 'even' over de grens was geweest voor zijn werk hielp niet. Mijn vader werd aangehouden en moest mee naar Nordhorn. Daar werd hij 'onder de toren' opgesloten. Een nacht in het cachot voor de wetsovertreder.

Mijn moeder is vermoedelijk in alle staten geweest. Telefoon hadden we destijds niet en of mijn vader even mocht bellen naar de melkfabriek kan ik me niet meer herinneren. De volgende dag werd hij met een dikke waarschuwing weer huiswaarts gestuurd.

Bronnen:
Kalverschetser - wikipedia
De rol van de kalverschetser - brekt